Điểm nóng ngành hàng hải xanh tại Hồng Kông – Tuần lễ Hàng hải Hồng Kông 2025 và chiến lược cảng bền vững

Điểm nóng ngành hàng hải xanh tại Hồng Kông – Tuần lễ Hàng hải Hồng Kông 2025 và chiến lược cảng bền vững

Tuần lễ Hàng hải Hồng Kông 2025 diễn ra từ ngày 16 đến 22 tháng 11 với chủ đề “Hướng tới tương lai cảng biển xanh”, đánh dấu một trong những sự kiện lớn nhất của ngành hàng hải châu Á trong năm. Trong bối cảnh thế giới đang bước vào giai đoạn chuyển đổi xanh mạnh mẽ và nhu cầu tái cấu trúc chuỗi cung ứng ngày càng trở nên cấp thiết, Hồng Kông đã tận dụng vị thế của mình như một trung tâm hàng hải, tài chính và logistics quốc tế để tổ chức một tuần lễ có quy mô chưa từng có với hơn 18.000 người tham dự, trên 50 hoạt động chuyên môn và hai diễn đàn lớn quy tụ các lãnh đạo hàng đầu trong lĩnh vực vận tải biển, logistics và tài chính. Chính quyền Hồng Kông nhấn mạnh rằng mục tiêu của sự kiện không chỉ là quảng bá hình ảnh của đặc khu mà còn để khẳng định vai trò dẫn dắt khu vực trong sứ mệnh phát triển cảng biển xanh. Trong các phát biểu chính thức, Hồng Kông nêu rõ mong muốn trở thành trung tâm hàng hải toàn cầu trong thời đại giảm phát thải và số hóa. Sự ra đời của Hội đồng Phát triển Cảng biển và Hàng hải Hồng Kông vào tháng 7 năm 2025 thể hiện rõ quyết tâm của đặc khu trong việc xây dựng chiến lược dài hạn, tập trung vào phát triển bền vững, nâng cấp năng lực quản lý cảng và ứng dụng các giải pháp số hóa trong toàn bộ chuỗi logistics. Trong các phiên hội thảo, nhiều vấn đề cấp thiết được thảo luận, đặc biệt là việc chuyển đổi nhiên liệu của đội tàu từ dầu nặng truyền thống sang các loại nhiên liệu sạch như methanol, ammonia, hydro và điện. Đây được xem là hướng đi tất yếu của vận tải biển trong bối cảnh các tiêu chuẩn phát thải ngày càng siết chặt. Một số diễn giả quốc tế cho rằng, dù nhiên liệu xanh hiện còn đắt đỏ và thiếu hạ tầng hỗ trợ, việc chậm trễ chuyển đổi sẽ khiến các cảng và doanh nghiệp mất cơ hội trong tương lai khi thị trường toàn cầu bắt đầu áp dụng cơ chế thuế carbon và tiêu chuẩn xanh bắt buộc. Bên cạnh nhiên liệu, số hóa hoạt động vận tải biển cũng là một chủ đề quan trọng. Các giải pháp như hệ thống quản lý cảng thông minh, ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong tối ưu hóa tuyến vận chuyển và robot tự động trong bốc dỡ hàng hóa đang chứng minh được khả năng giảm chi phí, tăng tốc độ xử lý và hạn chế phát thải. Nhiều doanh nghiệp đã trình bày mô hình cảng tự động hóa một phần hoặc hoàn toàn, cho phép tăng công suất mà không phải mở rộng diện tích bãi chứa, đồng thời đảm bảo an toàn và tính ổn định trong vận hành. Một điểm nhấn khác của tuần lễ là sự kết nối độc đáo giữa ba trụ cột: hàng hải – hàng không – tài chính. Hồng Kông sở hữu sân bay quốc tế HKIA nằm trong nhóm cảng hàng không hàng hóa lớn nhất thế giới, đồng thời là trung tâm tài chính hàng đầu châu Á với hệ sinh thái trái phiếu xanh phát triển mạnh. Sự kết hợp này giúp Hồng Kông đưa ra mô hình “hệ sinh thái logistics kép”, trong đó hàng hóa có thể di chuyển linh hoạt giữa đường biển và đường hàng không, đồng thời dễ dàng tiếp cận nguồn vốn xanh phục vụ phát triển đội tàu ít phát thải và hạ tầng cảng hiện đại. Chính quyền Hồng Kông cho biết cơ chế “một quốc gia, hai chế độ” giúp đặc khu vừa tiếp cận thị trường Trung Quốc đại lục rộng lớn vừa giữ được chuẩn mực tài chính quốc tế. Điều này mang lại lợi thế lớn trong việc thu hút các dòng vốn đầu tư xanh từ các tổ chức, quỹ quốc tế vào ngành hàng hải và logistics. Tuy nhiên, cùng với cơ hội, cả khu vực châu Á – Thái Bình Dương cũng đối mặt không ít thách thức trong quá trình chuyển đổi xanh. Nhiều cảng biển vẫn thiếu hạ tầng tiếp nhận nhiên liệu mới, các doanh nghiệp còn e ngại chi phí chuyển đổi cao và lo ngại rủi ro công nghệ. Bên cạnh đó, các quy định quốc tế về khí thải, nếu trở nên nghiêm ngặt hơn, có thể khiến các quốc gia chưa kịp nâng cấp hạ tầng rơi vào thế bất lợi khi tham gia thị trường toàn cầu. Đối với Việt Nam, Tuần lễ Hàng hải Hồng Kông 2025 mang đến nhiều bài học và gợi ý chiến lược quan trọng. Việt Nam đang trong giai đoạn tăng tốc phát triển cảng nước sâu, logistics xanh và hệ thống cảng thông minh. Việc theo kịp xu hướng chuyển đổi nhiên liệu, tận dụng tài chính xanh, đẩy mạnh số hóa, triển khai tự động hóa và tăng cường hợp tác quốc tế sẽ giúp các cảng lớn như Lạch Huyện, Cái Mép – Thị Vải, Hải Phòng hay TP.HCM duy trì sức cạnh tranh trong dài hạn. Ngoài ra, việc kết nối với các trung tâm logistics quốc tế như Hồng Kông cũng mở ra cơ hội để doanh nghiệp Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng khu vực, nâng cao chất lượng dịch vụ, thu hút đầu tư và mở rộng mạng lưới vận tải. Khi thương mại toàn cầu đang chuyển mình mạnh mẽ theo hướng xanh – thông minh – bền vững, ngành hàng hải Việt Nam cần có kế hoạch dài hạn phù hợp để không bị tụt lại phía sau. Có thể nói, Tuần lễ Hàng hải Hồng Kông 2025 không chỉ là sự kiện của riêng đặc khu mà là thông điệp mạnh mẽ gửi đến toàn ngành hàng hải châu Á: tương lai của vận tải biển không còn nằm ở tăng trưởng bằng mọi giá, mà ở tăng trưởng gắn với trách nhiệm môi trường, ứng dụng công nghệ và khả năng thích ứng trước các biến động toàn cầu. Những quốc gia sớm bắt nhịp sẽ trở thành điểm đến của chuỗi cung ứng mới, trong khi những quốc gia chậm thay đổi sẽ đối mặt nguy cơ mất lợi thế cạnh tranh trong kỷ nguyên logistics xanh.